Kunst op mars, een introductie

Honderd jaar na het Futuristisch manifest en vijftig jaar na Aktie Tomaat lijkt er wederom een omwenteling ophanden, en daarmee een kans de culturele wereld opnieuw vorm te geven. Tijdens Kunst op mars kwamen leden van de nieuwe generatie cultuurproducenten samen om die toekomst te bespreken. Een bont gezelschap van kunstenaars, ondernemers, wetenschappers en liefhebbers, wiens gedeelde aanpak en visie de voorbode is van een nieuw cultureel bestel.

website

In de nieuwe culturele wereld verzekert pragmatisme de realisatie van idealen. Zelfredzaamheid geldt als de hoogste vorm van protest. Een onafhankelijk, optimistisch wereldbeeld animeert de nieuwe jonge honden. Echter, met die zelfredzame, onafhankelijke houding is een collectieve visie vooralsnog uitgebleven. Een visie waar de sector, midden in de transitie naar een nieuw bestel, wel degelijk behoefte aan heeft.

Met een drieluik expert meetings is de toekomst van de culturele sector door deze jonge creatieve ondernemers verkend. Drie avonden, rondom drie gebieden die volgens Novel en SSBA Salon van belang zullen zijn in de ontwikkeling van de sector in de komende jaren: het nieuwe culturele ondernemerschap, het vormen van communities en de eigentijdse relevantie van kunst en cultuur.




Ondernemerschap


Als er één ding de afgelopen jaren duidelijk geworden is in de cultuursector, is het de noodzaak van ondernemerschap. Naast de teruglopende publieke middelen die de sector tot zijn beschikking heeft, is ook de sponsormarkt krapper geworden. Het eenrichtingsverkeer van simpele giften is geëvolueerd tot complexe samenwerkingsverbanden tussen culturele instellingen en bedrijfsleven. Bovendien is het publiek minder loyaal geworden aan specifieke kunstvormen en podia. Mede hierdoor is het taboe op de vermenging van kunst en commercie in korte tijd geslecht. De dynamiek tussen makers, instellingen en publiek is in deze nieuwe financiële werkelijkheid nog weinig bepaald. Wie creëert, en wie bepaalt de waarde van kunst en cultuur?




Community

De technologische ontwikkelingen van de afgelopen jaren, met als hoogtepunt de komst van web 2.0, hebben het medialandschap flink overhoop gehaald. Het bereik van traditionele kanalen neemt gestaag af, terwijl nieuwe kanalen als paddenstoelen uit de grond schieten. Op de vleugels van deze mediarevolutie is een sociale omwenteling te bespeuren in de herwaardering van collectiviteit en authenticiteit. Omgeven door een mondiale en bovenal virtuele wereld lijkt een sterke hang ontstaan naar lokale verbanden en fysieke contacten. Beide ontwikkelingen stellen het huidige bestel voor significante uitdagingen. Tegelijk zijn ze voor de nieuwe generatie een natuurlijk habitat, waarvan dankbaar gebruik wordt gemaakt in de omgang met en verspreiding van kunst en cultuur. Zo veranderen in korte tijd de wijze waarop, en de snelheid waarmee kunst en cultuur circuleren.




Relevantie

De behoefte om een eigentijds discours te creëren rondom de relevantie van kunst en cultuur werd aan het begin van dit decennium, ten tijden van ingrijpende overheidsbezuinigingen evident. Zowel individuele kunstenaars als vertegenwoordigers van de cultuursector bleken onvoldoende in staat een krachtige stem in het maatschappelijk debat te vinden. Dit maakte dat de sector niet in staat was invloed uit te oefenen op het (bezuinigings)beleid. In het huidige discours wordt kunst, en in het verlengde daarvan cultuur, steeds minder als autonome activiteit beschouwd. De waarde van kunst en cultuur wordt eerder in gevonden in toegepaste functies; in economische termen, als bron van identiteitsvorming, als educatief vehikel of als entertainment.

In het verwoorden van de eigentijdse relevantie van kunst en cultuur moet enerzijds rekenschap worden genomen van de in belang toegenomen stem van het publiek. Anderzijds beklijft het besef dat de autonome waarde van kunst en cultuur moeilijker te kwantificeren is, en waarschijnlijk niet geheel aan marktwerking overgelaten kan of moet worden. Om een eigentijdse, krachtige rol voor kunst en cultuur te formuleren moet daarom gezocht worden naar het snijvlak van de intrinsieke en de maatschappelijke waarde van kunst en cultuur.

- Geschreven door Chris Julien