Amsterdam, creatieve stad van de toekomst

Door Maarten Bul.

De wereld wordt steeds kleiner. In een toenemend aantal economische aspecten wordt het westen ingehaald door opkomende economieën. In het internationale concurrentie veld verdwijnen voor het westen de bestaande Unique Selling Points (USP’s) als sneeuw voor de zon. Zo worden we rap ingehaald op gebieden als internationale handelsbalansen, afzetmarkt en financiële dienstverlening.

Creativiteit, ofwel creatief kapitaal onder de beroepsbevolking, is een USP die Amsterdam zich kan toe eigenen. Het is vooralsnog een van de meest complexe vormen van kapitaal; moeilijk te realiseren en moeilijk te kopiëren. Bovendien is het een positionering die past bij het open-minded en creatieve karakter waar Amsterdam zo trots op is. Het zou een kans kunnen zijn ons te onderscheiden en te specialiseren zodat internationaal gezien een unieke en relevante positie binnen de internationale economie kunnen aannemen.

Echter, we zijn onderhevig aan de dominante internationale werking van economie. Aan de basis hiervan ligt een sterke focus op resultaat voor de korte termijn. Er moet groei zijn in productiviteit, omzet en winstgevendheid. Zodra deze groei niet per kwartaal of per jaar wordt gerealiseerd daalt het vertrouwen. Daarmee dalen opeenvolgend de investeringen, besteedbare inkomens en vervolgens weer de resultaten.

Creativiteit heeft een sterk lange termijn focus. Het vergt tijd om de juiste creatieve ideeën te krijgen, formuleren, verkopen en te realiseren. Maar, zodra een creatief idee uiteindelijk een nominale verbetering oplevert (op welk niveau dan ook) is het systeem beter geschikt om te overleven. Het kan worden vergeleken met de natuur waarbij succesvolle creativiteit zorgt voor evolutie. Vele mutaties blijken niet levensvatbaar en sterven, maar zodra succes is behaald zijn de kansen om te overleven sterk toegenomen.

Wat we dus zien is dat creativiteit als lange termijn investering kan leiden tot de kans dat het systeem eerder verzwakt dan versterkt. Bovendien veranderd de status quo en worden oude machthebbers in hun positie bedreigd. Het zijn precies de redenen waarom bestaande systemen en voornamelijk oudere generaties schuw zijn voor verandering. Ze gaan liever voor ogenschijnlijk safe dan de kans op groot gewin.

Concluderend hebben creativiteit en bestaande systemen een haat liefde verhouding. Ze kunnen niet zonder elkaar, maar zijn ook bedreigend voor elkaar.

Dus wat te doen? Om meer zicht te krijgen op de kansen van creativiteit zoomen we in op de manier waarop creativiteit een bestaand systeem kan veranderen:

  1. We vernietigen (onderdelen van) bestaande systemen en richten deze volledig in aansluitend op de huidige tijden. Het is de tactiek van de verbrande aarde en het failliete IJsland.

  2. We veranderen de bestaande systemen van binnen uit, maar met een sterke focus op creatief kapitaal. Dit is meer de route die evolutie bewandeld.

Aangezien route 1 behoorlijk drastisch is en succes niet garandeert kiezen wij met Novel voor route 2. Wij zijn een bedrijf dat zich specialiseert op het maken van structurele innovatie op basis van de kracht van bestaande sociale systemen.

Zo hebben we voor de Stadsschouwburg een jongerenmerk opgericht dat dient als koevoet tussen het oude bestaande systeem en de creatieve kracht van jongeren. Zij kunnen bij Salon (het jongerenmerk) terecht met nieuwe culturele initiatieven of het verkondingen van hun woord. De institutionele kracht van de Stadsschouwburg geeft vervolgens niet alleen kracht aan Salon, maar ook aan de jongeren die zich alhier manifesteren.

Wat is het dan wat we doen? Wat is het dat anderen kunnen doen om het systeem van binnen uit te veranderen? Het antwoord ligt in de Palahniuk’s cultclassic Fight Club.

Jullie, wij, jongeren zijn de creatieve motor van de maatschappij die de regels van de bestaande systemen moeten buigen om de levensvatbaarheid te garanderen.

Met deze missie op het netvlies zijn we Tyler Durden’s Project Mayhem. We zijn overal en we zijn iedereen. Wij zijn het systeem. Er is één groot verschil, we zijn niet uit op destructie, we zijn uit op verandering van binnenuit.

Bij dezen daarom jullie eerste huiswerk opdracht. Ik wil dat jullie de aankomende week een gevecht opzoeken. Dit gevecht ga je aan met iets of iemand die de creativiteit van jou of een ander beperkt. Het is een gevecht waar je waarschijnlijk niet zonder kleerscheuren uitkomt, maar dat geeft niet. We zullen onze wonden met trots dragen en onze medestrijders eraan herkennen.

Dankuwel.

Toespraak tijdens Nuit Blanche 2013, Brakke grond, 28 september 2013.
Illustratie uit 'De Zachte Atlas van Amsterdam' van Jan Rothuizen.